{"id":11396,"date":"2025-09-11T14:31:15","date_gmt":"2025-09-11T11:31:15","guid":{"rendered":"https:\/\/drelisblog.com\/?p=11396"},"modified":"2025-09-30T14:58:25","modified_gmt":"2025-09-30T11:58:25","slug":"maryja-corka-izraela-w-ewangelii-lukasza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/maryja-corka-izraela-w-ewangelii-lukasza\/","title":{"rendered":"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza"},"content":{"rendered":"<p>Imi\u0119 Miriam (hebr. \u05de\u05b4\u05e8\u05b0\u05d9\u05b8\u05dd, <em data-start=\"245\" data-end=\"253\">Miryam<\/em>) i jego grecka forma Maria (gr. \u039c\u03b1\u03c1\u03af\u03b1, <em data-start=\"293\" data-end=\"300\">Mar\u00eda<\/em>) nios\u0105 ze sob\u0105 g\u0142\u0119bokie znaczenie, \u0142\u0105cz\u0105c Maryj\u0119, Matk\u0119 Jezusa, z biblijn\u0105 Miriam, prorokini\u0105 i siostr\u0105 Moj\u017cesza oraz Aarona (Wj 15,20). W j\u0119zyku hebrajskim imi\u0119 Miriam jest cz\u0119sto interpretowane jako \u201egorycz\u201d (od s\u0142owa <em data-start=\"522\" data-end=\"527\">mar<\/em> \u2013 gorzki). Sama etymologia imienia odzwierciedla liczne \u017cyciowe pr\u00f3by, kt\u00f3re spotyka\u0142y kobiety, kt\u00f3re nosi\u0142y to imi\u0119.<\/p>\n<h2>Miriam i Maryja \u2013 echo historii wyj\u015bcia<\/h2>\n<p>W Starym Testamencie Miriam jest przedstawiona jako prorokini i znacz\u0105ca posta\u0107 w historii wyj\u015bcia z Egiptu. Jej si\u0142a i wiara objawi\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie w chwili, gdy prowadzi\u0142a Izraelit\u00f3w przechodz\u0105cych przez Morze Czerwone. Jej rola zapowiada rol\u0119 Maryi w Nowym Testamencie, tej, kt\u00f3ra nosi w sobie Jezusa. Grecka forma <em data-start=\"336\" data-end=\"343\">Maria<\/em>, u\u017cywana w Nowym Testamencie (np. \u0141k 1,27), bezpo\u015brednio nawi\u0105zuje do hebrajskiego <em data-start=\"427\" data-end=\"435\">Miryam<\/em>, zachowuj\u0105c jego teologiczn\u0105 wag\u0119.\u00a0Wczesne wsp\u00f3lnoty judeochrze\u015bcija\u0144skie, dobrze znaj\u0105ce pisma Starego Testamentu, widzia\u0142y w <em data-start=\"618\" data-end=\"625\">Marii<\/em>\u00a0kontynuacj\u0119 dziedzictwa Miriam, \u0142\u0105cz\u0105c posta\u0107 Maryi z ocaleniem i oddaniem si\u0119 Bo\u017cemu planowi zbawienia.<\/p>\n<h2 data-start=\"1434\" data-end=\"1473\">Maryja w tradycji judaizmu I wieku<\/h2>\n<p data-start=\"1475\" data-end=\"2077\">Ewangelia \u0141ukasza ukazuje Maryj\u0119 z Nazaretu jako posta\u0107 g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 w religijnych i kulturowych tradycjach judaizmu I wieku. To wa\u017cne przypomnienie w obliczu wsp\u00f3\u0142czesnych wyobra\u017ce\u0144, kt\u00f3re czasem pomijaj\u0105 jej gorliwie \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. \u0141ukasz podkre\u015bla wierno\u015b\u0107 Maryi wierze Izraela, jej udzia\u0142 w rytua\u0142ach \u017cydowskich oraz teologiczn\u0105 wag\u0119 jej wiary w kontek\u015bcie judaizmu. Maryja jawi si\u0119 jako wz\u00f3r wierno\u015bci: zachowuje przykazania, uczestniczy w najwa\u017cniejszych wydarzeniach religijnych i uosabia nadziej\u0119 Izraela na wype\u0142nienie obietnic przymierza, \u0142\u0105cz\u0105c w sobie przes\u0142anie ksi\u0105g Starego Testamentu i Nowego Testamentu.<\/p>\n<h2 data-start=\"2079\" data-end=\"2101\">Maryja w \u015bwi\u0105tyni<\/h2>\n<p data-start=\"2103\" data-end=\"2748\">\u0141ukasz od samego pocz\u0105tku akcentuje \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 Maryi, opisuj\u0105c jej dok\u0142adne przestrzeganie praw Tory. W drugim rozdziale Ewangelii \u0141ukasza (\u0141k 2,21\u201324), po narodzeniu Jezusa, Maryja i J\u00f3zef skrupulatnie wype\u0142niaj\u0105 przepisy Prawa: dopilnowuj\u0105 obrzezania Jezusa \u00f3smego dnia (Rdz 17,12), w\u0142\u0105czaj\u0105c go tym samym w przymierze Boga z Izraelem. Nast\u0119pnie spe\u0142niaj\u0105 przepisy oczyszczenia (Kp\u0142 12,2-8), przynosz\u0105c Jezusa do \u015bwi\u0105tyni w Jerozolimie i sk\u0142adaj\u0105c ofiar\u0119 z dw\u00f3ch synogarlic lub go\u0142\u0119bi, ofiar\u0119 przeznaczon\u0105 dla ludzi o skromnych dochodach. To odkupienie pierworodnego syna, nakazane w Wj 13,2, ukazuje ich g\u0142\u0119bok\u0105 wierno\u015b\u0107 Prawu.<\/p>\n<p data-start=\"2750\" data-end=\"3446\">Spotkanie z Symeonem jeszcze mocniej podkre\u015bla \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 Maryi. Symeon by\u0142 \u201ecz\u0142owiekiem prawym i pobo\u017cnym, kt\u00f3ry wyczekiwa\u0142 pociechy Izraela\u201d (\u0141k 2,25). Jego pie\u015b\u0144 (\u0141k 2,29-32) g\u0142osi, \u017ce Jezus jest \u201e\u015bwiat\u0142em na o\u015bwiecenie pogan i chwa\u0142\u0105 ludu Twego, Izraela\u201d, co wpisuje narodziny Jezusa w \u017cydowsk\u0105 nadziej\u0119 mesja\u0144sk\u0105 i nawi\u0105zuje do proroctw Iz 42,6 i 49,6. Nast\u0119pne s\u0142owa Symeona skierowane s\u0105 do Maryi, \u017ce Jezus b\u0119dzie \u201eznakiem, kt\u00f3remu sprzeciwia\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105\u201d i \u017ce \u201emiecz przeniknie jej dusz\u0119\u201d (\u0141k 2,34-35), co \u0142\u0105czy si\u0119 z motywem cierpi\u0105cego S\u0142ugi Jahwe z Iz 53. Obecno\u015b\u0107 Maryi w \u015bwi\u0105tyni i jej udzia\u0142 w proroczych spotkaniach ukazuj\u0105 jej g\u0142\u0119bokie zakorzenienie w \u017cyciu religijnym Izraela.<\/p>\n<h2 data-start=\"3448\" data-end=\"3485\">Pielgrzymka i codzienna wierno\u015b\u0107<\/h2>\n<p data-start=\"3487\" data-end=\"4147\">Wierno\u015b\u0107 Maryi \u017cydowskiej tradycji wida\u0107 tak\u017ce w dorocznej pielgrzymce do Jerozolimy na \u015awi\u0119to Paschy (\u0141k 2,41), zgodnie z nakazem z Pwt 16,1-6. Pascha by\u0142a jednym z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t \u017cydowskich, kt\u00f3re jednoczy\u0142o wsp\u00f3lnot\u0119 w kulcie i wspominaniu Bo\u017cego wyzwolenia. Opowie\u015b\u0107 o dwunastoletnim Jezusie rozmawiaj\u0105cym z nauczycielami w \u015bwi\u0105tyni (\u0141k 2,42\u201350) pokazuje, \u017ce ca\u0142a rodzina by\u0142a zanurzona w \u017cyciu religijnym Izraela. Zaniepokojenie Maryi, gdy Jezus pozosta\u0142 w Jerozolimie (\u0141k 2,48), ukazuje jej ludzkie zmaganie z rozumieniem powo\u0142ania Syna, a jej \u201erozwa\u017canie tego w sercu\u201d (\u0141k 2,51) ods\u0142ania wiar\u0119 dojrzewaj\u0105c\u0105 przez medytacj\u0119 nad Bo\u017cym dzia\u0142aniem.<\/p>\n<h2 data-start=\"4149\" data-end=\"4188\">Magnificat \u2013 modlitwa C\u00f3rki Syjonu<\/h2>\n<p data-start=\"4190\" data-end=\"4967\">Tak szczeg\u00f3\u0142owe ukazanie wierno\u015bci Maryi wierze Izraela jest tym bardziej uderzaj\u0105ce, \u017ce powszechnie przyjmuje si\u0119, i\u017c \u0141ukasz by\u0142 autorem pochodzenia poga\u0144skiego. Jednak jego dog\u0142\u0119bna znajomo\u015b\u0107 \u017cydowskich zwyczaj\u00f3w i licznych odniesie\u0144 do ksi\u0105g Starego Testamentu wskazuje na kogo\u015b g\u0142\u0119boko zanurzonego w kulturze \u017cydowskiej. Najpi\u0119kniejszym wyrazem to\u017csamo\u015bci Maryi jest jej modlitwa \u2013 Magnificat (\u0141k 1,46-55). Nawi\u0105zuje ona do modlitwy Anny z 1 Sm 2,1-10. Podobnie jak Anna, Maryja wys\u0142awia Bo\u017c\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra poni\u017ca pysza\u0142k\u00f3w, a wywy\u017csza pokornych; jest to motyw dobrze znany z literatury prorockiej (np. Iz 40,4). Modlitwa Maryi ukazuje j\u0105 jako wiern\u0105 C\u00f3r\u0119 Syjonu, kt\u00f3ra ufa w obietnice dane Abrahamowi i jego potomstwu (\u0141k 1,55), uciele\u015bniaj\u0105c obraz \u201eDziewicy Izraela\u201d (Jr 31,4).<\/p>\n<h2 data-start=\"4969\" data-end=\"5000\">Zwiastowanie i zgoda Maryi<\/h2>\n<p data-start=\"5002\" data-end=\"5508\">Odpowied\u017a Maryi na zwiastowanie anielskie (\u0141k 1,26-38) tak\u017ce ods\u0142ania g\u0142\u0119bi\u0119 jej wiary. Jako m\u0142oda kobieta z Nazaretu, miejscowo\u015bci wi\u0105zanej z mesja\u0144skimi nadziejami (Za 3,8; Iz 11,1), Maryja przyjmuje swoje powo\u0142anie z niezwyk\u0142ym zaufaniem. Jej pytanie: \u201eJak\u017ce si\u0119 to stanie, skoro nie znam m\u0119\u017ca?\u201d (\u0141k 1,34), a nast\u0119pnie zgoda: \u201eOto ja s\u0142u\u017cebnica Pa\u0144ska, niech mi si\u0119 stanie wed\u0142ug twego s\u0142owa!\u201d (\u0141k 1,38) przypominaj\u0105 reakcje Abrahama i Moj\u017cesza, kt\u00f3rzy odpowiadali na Bo\u017ce wezwanie mimo niepewno\u015bci.<\/p>\n<h2 data-start=\"5510\" data-end=\"5553\">Maryja jako pomost mi\u0119dzy Przymierzami<\/h2>\n<p data-start=\"5555\" data-end=\"6231\">\u017bydowsko\u015b\u0107 Maryi nie jest jedynie szczeg\u00f3\u0142em historycznym, lecz teologicznym fundamentem Ewangelii \u0141ukasza. Jej wierno\u015b\u0107 Torze, udzia\u0142 w rytua\u0142ach \u015bwi\u0105tynnych i zakorzenienie w tradycji prorockiej przedstawiaj\u0105 j\u0105 jako wz\u00f3r uczennicy Jezusa i uosobienie wiary Izraela. Jej historia \u0142\u0105czy ksi\u0119gi Starego z Nowym Testamentem, ukazuj\u0105c Maryj\u0119 jako wiern\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0119, kt\u00f3rej ca\u0142e \u017cycie wype\u0142nia Bo\u017ce obietnice. Poprzez Maryj\u0119 \u0141ukasz ukazuje ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017cego planu, od Izraela a\u017c po narody, a jej wiara staje si\u0119 wzorem dla wszystkich wierz\u0105cych. Jej \u017cycie zaprasza, by zaufa\u0107 Bo\u017cym zamiarom, czerpa\u0107 si\u0142\u0119 z tradycji i zobaczy\u0107 siebie jako cz\u0119\u015b\u0107 wielkiej historii odkupienia.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Imi\u0119 Miriam (hebr. \u05de\u05b4\u05e8\u05b0\u05d9\u05b8\u05dd, Miryam) i jego grecka forma Maria (gr. \u039c\u03b1\u03c1\u03af\u03b1, Mar\u00eda) nios\u0105 ze sob\u0105 g\u0142\u0119bokie znaczenie, \u0142\u0105cz\u0105c Maryj\u0119, Matk\u0119 Jezusa, z biblijn\u0105 Miriam, prorokini\u0105 i siostr\u0105 Moj\u017cesza oraz Aarona (Wj 15,20). W j\u0119zyku hebrajskim imi\u0119 Miriam jest cz\u0119sto interpretowane jako \u201egorycz\u201d (od s\u0142owa mar \u2013 gorzki). Sama etymologia imienia odzwierciedla liczne \u017cyciowe pr\u00f3by, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[489],"tags":[],"class_list":{"0":"post-11396","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-mary-pl"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.3 (Yoast SEO v26.6) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza - Jewish Studies for Christians<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/\"},\"author\":{\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\"},\"headline\":\"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza\",\"datePublished\":\"2025-09-11T11:31:15+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-30T11:58:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/\"},\"wordCount\":977,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"articleSection\":[\"Maria\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/\",\"url\":\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/\",\"name\":\"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza - Jewish Studies for Christians\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-09-11T11:31:15+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-30T11:58:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/drelisblog.com\/\",\"name\":\"Dr Eli's Blog\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/drelisblog.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98\",\"name\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/drelisblog.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/drelisblog.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png\",\"width\":2560,\"height\":470,\"caption\":\"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/drelisblog.com\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab\",\"name\":\"Sandra Kwiecien\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"Sandra Kwiecien\"},\"url\":\"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/author\/sandra-kwiecien\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza - Jewish Studies for Christians","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/"},"author":{"name":"Sandra Kwiecien","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab"},"headline":"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza","datePublished":"2025-09-11T11:31:15+00:00","dateModified":"2025-09-30T11:58:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/"},"wordCount":977,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"articleSection":["Maria"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/","url":"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/","name":"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza - Jewish Studies for Christians","isPartOf":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website"},"datePublished":"2025-09-11T11:31:15+00:00","dateModified":"2025-09-30T11:58:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/the-jewish-mary-in-the-gospel-of-luke\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Maryja \u2013 c\u00f3rka Izraela w Ewangelii \u0141ukasza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#website","url":"https:\/\/drelisblog.com\/","name":"Dr Eli's Blog","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/drelisblog.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/60f4a0c10ba754b71c7dc2ab8234ec98","name":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/drelisblog.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","contentUrl":"https:\/\/drelisblog.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/logo-scaled.png","width":2560,"height":470,"caption":"Dr. Eli (Eliyahu) Lizorkin-Girzhel"},"logo":{"@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/drelisblog.com"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/646e2adf7a249b4a2b7b30f44c17f2ab","name":"Sandra Kwiecien","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/drelisblog.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1849939406bcec9ba92fbe1f999ef38f90fe6eb6585d791706d25c733f052c31?s=96&d=identicon&r=g","caption":"Sandra Kwiecien"},"url":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/author\/sandra-kwiecien\/"}]}},"tagline":"Przemy\u015bl na nowo posta\u0107 Maryi z Nazaretu \u2013 najwi\u0119kszej \u017byd\u00f3wki, jaka kiedykolwiek \u017cy\u0142a.","preview_image":"12619","animated_preview_image":"11351","single_preview_image":"12619","single_preview_image_mobile":null,"featured_image":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/350"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11396\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/drelisblog.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}