W jednym z najbardziej intryguj\u0105cych i zagadkowych pism Nowego Testamentu, kr\u00f3tkim Li\u015bcie Judy, znajdujemy s\u0142owa:<\/p>\n
\u201eNatomiast archanio\u0142 Micha\u0142, gdy toczy\u0142 sp\u00f3r z diab\u0142em i prowadzi\u0142 z nim rozpraw\u0119 o cia\u0142o Moj\u017cesza, nie o\u015bmieli\u0142 si\u0119 rzuci\u0107 na niego blu\u017anierczego oskar\u017cenia, lecz rzek\u0142: \u00abNiech ci\u0119 Pan skarci!\u00bb\u201d <\/em>(Judy 1,9)<\/em><\/p>\n Wzmianka o Michale, kt\u00f3ry spiera si\u0119 z diab\u0142em o cia\u0142o Moj\u017cesza, od wiek\u00f3w zastanawia zar\u00f3wno czytelnik\u00f3w Biblii, jak i biblist\u00f3w, przede wszystkim dlatego, \u017ce kanoniczny Stary Testament nie zawiera \u017cadnego opisu, kt\u00f3ry dawa\u0142by bezpo\u015bredni kontekst dla tej konfrontacji.\u00a0Wniebowzi\u0119cie Moj\u017cesza<\/em>, znane te\u017c jako Testament Moj\u017cesza<\/em>, to \u017cydowskie dzie\u0142o apokryficzne z I wieku, opisuj\u0105ce ostatnie pouczenia Moj\u017cesza oraz szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce jego \u015bmierci. W Jud 1,9 archanio\u0142 Micha\u0142 spiera si\u0119 z diab\u0142em o cia\u0142o Moj\u017cesza i odmawia wydania na niego blu\u017anierczego wyroku.\u00a0Epizod ten nie ma \u017cadnego odpowiednika w Pi\u015bmie kanonicznym, ale niezwykle dobrze odpowiada zaginionemu zako\u0144czeniu lub odmiennej tradycji Wniebowzi\u0119cia Moj\u017cesza<\/em>, o kt\u00f3rej wspominali staro\u017cytni pisarze, tacy jak Gelazjusz czy Orygenes. Wskazuje to bardzo mocno, \u017ce Juda \u015bwiadomie nawi\u0105zuje do tego tekstu \u2014 podobnie jak odwo\u0142uje si\u0119 do 1 Hen<\/em> (por. Jud 1,14\u201315 oraz 1 Hen<\/em> 1, 2 i 9).<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych przek\u0142ad\u00f3w Biblii zaciera kluczowy tekst z Pwt 32,8, przez co powi\u0105zanie z Jud 1,8\u20139 \u0142atwo umyka uwadze.<\/p>\n W powszechnie u\u017cywanych t\u0142umaczeniach (opartych na \u015bredniowieckim hebrajskim Tek\u015bcie Masoreckim), Pwt 32,8 brzmi:<\/p>\n \u201eGdy Najwy\u017cszy przydziela\u0142 narodom dziedzictwo,<\/em> Jednak nowsze t\u0142umaczenia podj\u0119\u0142y wysi\u0142ek, aby przywr\u00f3ci\u0107 pierwotne hebrajskie brzmienie, kt\u00f3re jest po\u015bwiadczone przez znacznie starsze r\u0119kopisy ni\u017c te zwyczajowo wykorzystywane. Przyk\u0142adowo, w ich oddaniu sens wersu jest nast\u0119puj\u0105cy:<\/p>\n \u201eUstali\u0142 granice lud\u00f3w<\/em> albo:<\/p>\n \u201eWyznaczy\u0142 granice narod\u00f3w<\/em> albo:<\/p>\n \u201eUstanowi\u0142 granice lud\u00f3w<\/em> Jak pokazuje to zestawienie, wsp\u00f3\u0142czesne t\u0142umaczenia przywracaj\u0105 oryginalne brzmienie po\u015bwiadczone przez najstarsze zachowane \u015bwiadectwa \u2014 Zwoje znad Morza Martwego (II\u2013I w. przed Chr.) oraz Septuagint\u0119 (III w. przed Chr.). Z kolei p\u00f3\u017aniejszy Tekst Masorecki (IX\u2013X w. po Chr.) oraz Pi\u0119cioksi\u0105g Samaryta\u0144ski (XI w. po Chr.) przekazuj\u0105 alternatywne, m\u0142odsze brzmienie: \u201esyn\u00f3w Izraela\u201d.<\/p>\n Starsza wersja \u2014 \u201esyn\u00f3w Boga\u201d \u2014 wynika naturalnie z kontekstu: jako s\u0105d za budow\u0119 wie\u017cy Babel (Rdz 11) siedemdziesi\u0105t narod\u00f3w \u015bwiata (Rdz 10) zostaje rozproszonych po ziemi i \u201erozdzielonych\u201d pomi\u0119dzy \u201esyn\u00f3w Boga\u201d, podczas gdy JHWH zachowuje Izrael dla siebie.<\/p>\n Pwt 32,9 ujmuje to tak:<\/p>\n \u201eCz\u0119\u015bci\u0105 Pana jest Jego lud,<\/em> P\u00f3\u017aniejsi \u017cydowscy skrybowie najprawdopodobniej zmienili tekst po to, by strzec monoteizmu w otoczeniu pe\u0142nym politeistycznych wp\u0142yw\u00f3w, zw\u0142aszcza mit\u00f3w takich jak ugarycka tradycja siedemdziesi\u0119ciu \u201esyn\u00f3w Ela\u201d, tworz\u0105cych zgromadzenie boskie, kt\u00f3re odpowiada tre\u015bci Ps 82,1:<\/p>\n \u201eB\u00f3g zjawi\u0142 si\u0119 w zgromadzeniu bog\u00f3w,<\/em> Nie da si\u0119 ustali\u0107, kiedy dok\u0142adnie dokonano tej zmiany, ale musia\u0142o to nast\u0105pi\u0107 mi\u0119dzy III w. przed Chr. (czas Septuaginty) a IX w. po Chr. (ukszta\u0142towanie Tekstu Masoreckiego).\u00a0W skr\u00f3cie: zast\u0105pienie \u201esyn\u00f3w Boga\u201d okre\u015bleniem \u201esyn\u00f3w Izraela\u201d pozwoli\u0142o powi\u0105za\u0107 siedemdziesi\u0105t narod\u00f3w z Rdz 10 z siedemdziesi\u0119cioma potomkami Jakuba, kt\u00f3rzy weszli do Egiptu (Rdz 46), tworz\u0105c interpretacj\u0119 teologicznie bezpieczniejsz\u0105 i zgodn\u0105 z ide\u0105 wyj\u0105tkowego wybrania Izraela, a zmiana ta pozostawa\u0142a niezauwa\u017cona przez wieki.\u00a0(Jeden z najbardziej znanych badaczy Zwoj\u00f3w znad Morza Martwego, Emanuel Tov, wskazuje praktycznie to samo).<\/p>\n Zgodnie z Pwt 34,1\u20136, Moj\u017cesz umar\u0142 na g\u00f3rze Nebo, w ziemi Moabu, \u201ew dolinie naprzeciw Bet-Peor\u201d.<\/p>\n 1 \u201eMoj\u017cesz uda\u0142 si\u0119 z step\u00f3w moabskich na g\u00f3r\u0119 Nebo, na szczyt Pizgi, naprzeciw Jerycha. A Pan ukaza\u0142 mu ca\u0142\u0105 ziemi\u0119\u2026<\/em> To miejsce nie jest przypadkowe: Bet-Peor oznacza \u201eDom Peora\u201d<\/em> i by\u0142o g\u0142\u00f3wnym centrum kultu kananejskiego boga Baala z Peor. Co wi\u0119cej, w staro\u017cytnym Izraelu ca\u0142y obszar pustynny uwa\u017cano cz\u0119sto za krain\u0119 chaosu, zagro\u017cenia, demon\u00f3w i \u015bmierci, w wyra\u017anym kontra\u015bcie do zamieszka\u0142ej ziemi, uporz\u0105dkowanej i daj\u0105cej \u017cycie. Dlatego ma sens, \u017ce Jezus by\u0142 kuszony przez diab\u0142a na pustyni.\u00a0Na pustyni wydarza\u0142y si\u0119 tak\u017ce dobre rzeczy, lecz zwykle pomimo pustyni, a nie dzi\u0119ki niej.<\/p>\n Na marginesie, zwrot \u201eI pogrzeba\u0142 go\u201d (Pwt 34,6a) mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 niekoniecznie do Boga, jak zwykle si\u0119 zak\u0142ada; mo\u017cliwe, \u017ce to Micha\u0142 by\u0142 tym, kt\u00f3ry dokona\u0142 poch\u00f3wku, co mog\u0142oby \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z Jud 1,9. Jeszcze jedna intryguj\u0105ca wsp\u00f3\u0142czesna hipoteza,wysuni\u0119ta przez Michaela Heisera i tutaj przyj\u0119ta, sugeruje, \u017ce fakt, i\u017c Moj\u017cesz zosta\u0142 pochowany \u201ew dolinie w ziemi Moabu, naprzeciw Bet-Peor\u201d (Pwt 34,6), m\u00f3g\u0142 da\u0107 szatanowi uzasadniony argument terytorialny. Poniewa\u017c Bet-Peor by\u0142o g\u0142\u00f3wnym miejscem kultu kananejskiego Baala z Peor i le\u017ca\u0142o poza granicami dziedzictwa Izraela (nowego Edenu), to teoretycznie mog\u0142o podlega\u0107 delegowanej w\u0142adzy jednego z \u201esyn\u00f3w Boga\u201d, kt\u00f3rzy zbuntowali si\u0119 przeciw Najwy\u017cszemu.<\/p>\n Ludy staro\u017cytne nie definiowa\u0142y bosko\u015bci w taki spos\u00f3b, w jaki cz\u0119sto robimy to dzisiaj. Dla wsp\u00f3\u0142czesnych czytelnik\u00f3w B\u00f3g bywa opisywany jako wszechmocny, wszechwiedz\u0105cy i wszechobecny. Dla ludzi staro\u017cytno\u015bci jednak bosko\u015b\u0107 by\u0142a przede wszystkim kwesti\u0105 miejsca zamieszkania: istoty ludzkie nale\u017ca\u0142y do ziemi, natomiast istoty boskie (bogowie) nale\u017ca\u0142y do sfery niebieskiej lub duchowej.<\/p>\n Widzimy to w Pi\u015bmie:<\/p>\n \u201eB\u00f3g zjawi\u0142 si\u0119 w zgromadzeniu bog\u00f3w, po\u015br\u00f3d bog\u00f3w odbywa s\u0105d.\u201d<\/em> \u201ePewnego dnia, gdy synowie Bo\u017cy stawili si\u0119 przed Panem, przyszed\u0142 te\u017c i szatan mi\u0119dzy nimi.\u201d<\/em> \u201eJa wiem, \u017ce Pan jest wielki i \u017ce nasz Pan przewy\u017csza wszystkich bog\u00f3w.\u201d<\/em> Biblia objawia r\u00f3wnie\u017c istnienie pot\u0119\u017cnych istot niebieskich, kt\u00f3re posiada\u0142y ogromn\u0105 w\u0142adz\u0119 i by\u0142y zwi\u0105zane z okre\u015blonymi terytoriami. Na przyk\u0142ad w Dn 10 pot\u0119\u017cna istota niebieska (prawdopodobnie archanio\u0142 Gabriel) wyja\u015bnia Danielowi, dlaczego tak d\u0142ugo zaj\u0119\u0142o jej przybycie.<\/p>\n 12 \u201e\u2026Nie b\u00f3j si\u0119, Danielu, bo od pierwszego dnia, gdy postanowi\u0142e\u015b zrozumie\u0107 i upokorzy\u0107 si\u0119 przed Bogiem swoim, twoje s\u0142owa zosta\u0142y wys\u0142uchane, a ja przyszed\u0142em z powodu twoich s\u0142\u00f3w.<\/em> A dla tych, kt\u00f3rzy zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad jedyno\u015bci\u0105 Boga, znan\u0105 tak\u017ce jako Szema<\/em> (\u201eS\u0142uchaj, Izraelu: Pan jest naszym Bogiem, Pan jedyny\u201d, Pwt 6,4), zwr\u00f3\u0107cie uwag\u0119 na to: Szema uczy, \u017ce chocia\u017c mog\u0105 istnie\u0107 inne istoty boskie, tylko JHWH (Pan) ma by\u0107 czczony i s\u0142uchany przez Izraela. Dla Izraela nie ma innych bog\u00f3w.<\/p>\n W wydarzeniu omawianym w tym artykule sprawa przedstawiona przez szatana mog\u0142a wi\u0119c brzmie\u0107 tak: \u201eMoj\u017cesz zgrzeszy\u0142, a kar\u0105 za grzech jest \u015bmier\u0107. Teraz umar\u0142 na moim terenie, w miejscu znajduj\u0105cym si\u0119 pod jurysdykcj\u0105 boga (Baal-Peora), kt\u00f3ry nale\u017cy do mojej zbuntowanej koalicji. Dlatego jego cia\u0142o nale\u017cy do mnie i do mocy tego obszaru. Ty, Michale, nie masz prawa go zabra\u0107. Zasady kosmicznej jurysdykcji stoj\u0105 po mojej stronie\u201d.\u00a0To przedstawia sp\u00f3r nie jako zwyk\u0142\u0105 osobist\u0105 konfrontacj\u0119 mi\u0119dzy mocami anielskimi, lecz jako bezpo\u015brednie wyzwanie rzucone suwerenno\u015bci terytorialnej.<\/p>\n Odpowied\u017a Micha\u0142a, \u201eNiech ci\u0119 Pan zgromi\u201d (\u03ba\u03cd\u03c1\u03b9\u03bf\u03c2 \u1f10\u03c0\u03b9\u03c4\u03b9\u03bc\u03ae\u03c3\u03b1\u03b9 \u03c3\u03bf\u03b9), jest wi\u0119c b\u0142yskotliwym i pot\u0119\u017cnym posuni\u0119ciem prawnym. Unika on dyskusji o szczeg\u00f3\u0142ach roszczenia terytorialnego, poniewa\u017c taka debata oznacza\u0142aby milcz\u0105ce uznanie autorytetu szatana nad tym miejscem:<\/p>\n \u201ePan czyni wszystko, co zechce,<\/em> Przywo\u0142uj\u0105c bezpo\u015brednio imi\u0119 JHWH, Micha\u0142 odwo\u0142uje si\u0119 do najwy\u017cszej w\u0142adzy Boga Najwy\u017cszego nad wszystkimi terytoriami i mocami. \u201eZgromienie\u201d jest suwerennym rozkazem, kt\u00f3ry ucisza i uniewa\u017cnia wszelkie podrz\u0119dne roszczenia. Oznajmia, \u017ce panowanie JHWH nie jest ograniczone przez sztuczne granice upad\u0142ych mocy duchowych. Nawet krainy \u015bmierci i domeny demon\u00f3w pozostaj\u0105 poddane Jego woli.<\/p>\n Gdy Micha\u0142 skutecznie ro\u015bci sobie prawo do cia\u0142a Moj\u017cesza, oznacza to g\u0142\u0119bokie kosmiczne przetasowanie. Ten akt ukazuje, \u017ce moc JHWH przekracza i uniewa\u017cnia dawne jurysdykcje terytorialne, \u017ce moce upad\u0142ych \u201esyn\u00f3w Boga\u201d okazuj\u0105 si\u0119 bezsilne, a tak\u017ce zapowiada zwyci\u0119stwo \u017cydowskiego Mesjasza nad grzechem i \u015bmierci\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c nad tymi \u201ezwierzchno\u015bciami i w\u0142adzami\u201d:<\/p>\n \u201ePo rozbrojeniu Zwierzchno\u015bci i W\u0142adz (pomy\u015bl: \u00abupadli anio\u0142owie \/ synowie Bo\u017cy\u00bb) wystawi\u0142 je na pokaz, odni\u00f3s\u0142szy w Nim triumf nad nimi.\u201d <\/em>(Kol 2,15)<\/em><\/p>\n Umi\u0142owani, gdy szatan \u015bciska\u0142 cia\u0142o Moj\u017cesza, warcz\u0105c: \u201eZgrzeszy\u0142; umar\u0142 na moim terenie, z racji prawa nale\u017cy do mnie!\u201d, archanio\u0142 Micha\u0142 postanowi\u0142 nie wdawa\u0107 si\u0119 w spory o terytorium ani w wymian\u0119 obelg. Z ogniem \u015bwi\u0119to\u015bci oznajmi\u0142 tylko: \u201eNiech ci\u0119 Pan zgromi!\u201d To by\u0142y wszystkie s\u0142owa, jakie musia\u0142 wypowiedzie\u0107.<\/p>\n W tej gromowej chwili ka\u017cda pozorna si\u0142a ciemno\u015bci zosta\u0142a zniszczona! Najwy\u017cszy odrzuci\u0142 wszelkie oskar\u017cenie i wyrwa\u0142 swego s\u0142ug\u0119 z mocy \u015bmierci, ukazuj\u0105c, \u017ce \u017caden gr\u00f3b, \u017cadna w\u0142adza ani \u017cadna buntownicza si\u0142a nie mo\u017ce oprze\u0107 si\u0119 pot\u0119\u017cnej i najwy\u017cszej woli JHWH.<\/p>\n Ten sam g\u0142os, kt\u00f3ry zgromi\u0142 szatana z powodu Moj\u017cesza, teraz gromi ka\u017cde wi\u0119zy nad tob\u0105! Pan zwyci\u0119\u017cy\u0142 \u2014 i ty zwyci\u0119\u017cy\u0142e\u015b razem z Nim!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W jednym z najbardziej intryguj\u0105cych i zagadkowych pism Nowego Testamentu, kr\u00f3tkim Li\u015bcie Judy, znajdujemy s\u0142owa: \u201eNatomiast archanio\u0142 Micha\u0142, gdy toczy\u0142 sp\u00f3r z diab\u0142em i prowadzi\u0142 z nim rozpraw\u0119 o cia\u0142o Moj\u017cesza, nie o\u015bmieli\u0142 si\u0119 rzuci\u0107 na niego blu\u017anierczego oskar\u017cenia, lecz rzek\u0142: \u00abNiech ci\u0119 Pan skarci!\u00bb\u201d (Judy 1,9) Wzmianka o Michale, kt\u00f3ry spiera si\u0119 z diab\u0142em […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":14476,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[487],"tags":[],"class_list":{"0":"post-14531","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-hot-topic-pl"},"yoast_head":"\nBo\u017cy ustanowiony porz\u0105dek<\/strong><\/h3>\n
gdy rozdziela\u0142 syn\u00f3w ludzkich,<\/em>
ustali\u0142 granice lud\u00f3w<\/em>
wed\u0142ug liczby syn\u00f3w Izraela.\u201d<\/em>
(Pwt 32,8)<\/em><\/p>\n
wed\u0142ug liczby syn\u00f3w Boga.\u201d<\/em><\/p>\n
wed\u0142ug liczby istot boskich.\u201d<\/em><\/p>\n
wed\u0142ug liczby zgromadzenia niebieskiego.\u201d<\/em><\/p>\n
Jakub \u2014 dzia\u0142 Jego dziedzictwa.\u201d<\/em><\/p>\n
po\u015br\u00f3d bog\u00f3w odbywa s\u0105d.\u201d<\/em><\/p>\n\u015amier\u0107 Moj\u017cesza<\/strong><\/h3>\n
\n
4 I rzek\u0142 do niego Pan: \u00abTo jest ta ziemia, kt\u00f3r\u0105 poprzysi\u0105g\u0142em Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi, m\u00f3wi\u0105c: Dam j\u0105 twemu potomstwu. Pozwoli\u0142em ci zobaczy\u0107 j\u0105 twoimi oczami, lecz tam nie wejdziesz\u00bb.<\/em>
5 I umar\u0142 Moj\u017cesz, s\u0142uga Pana, tam w ziemi Moabu, wed\u0142ug s\u0142owa Pana.<\/em>
6 I pogrzeba\u0142 go w dolinie w ziemi Moabu, naprzeciw Bet-Peor, i do dzi\u015b nikt nie zna jego grobu.\u201d<\/em>
(Pwt 34,1\u20136 )<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\nWi\u0119cej ni\u017c jeden b\u00f3g<\/strong><\/h3>\n
(Ps 82,1)<\/em><\/p>\n
(Hi 1,6)<\/em><\/p>\n
(Ps 135,5)<\/em><\/p>\n\n
13 Lecz ksi\u0105\u017c\u0119 pa\u0144stwa perskiego sprzeciwia\u0142 mi si\u0119 przez dwadzie\u015bcia jeden dni; a oto Micha\u0142, jeden z pierwszych ksi\u0105\u017c\u0105t, przyszed\u0142 mi z pomoc\u0105, bo zosta\u0142em tam sam u boku kr\u00f3l\u00f3w perskich.\u201d <\/em>(Dn 10,12\u201313)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\nPot\u0119\u017cna odpowied\u017a Micha\u0142a<\/strong><\/h3>\n
w niebie i na ziemi, w morzach i w g\u0142\u0119binach.\u201d (Ps 135,6)<\/em><\/p>\nZako\u0144czenie<\/strong><\/h3>\n