Dwie Ewangelie – Marka i Mateusza – opisuj\u0105 poruszaj\u0105ce spotkanie Jezusa, judejskiego rabina, z kobiet\u0105 z regionu Tyru i Sydonu. Marek nazywa j\u0105 Greczynk\u0105, Syrofenicjank\u0105 z pochodzenia (co odzwierciedla jej grecko-rzymski kontekst kulturowy w rzymskiej prowincji Syria-Fenicia), natomiast Mateusz okre\u015bla j\u0105 jako Kananejk\u0119 (przywo\u0142uj\u0105c staro\u017cytne, nieizraelskie ludy tej ziemi) (Mk 7,24\u201330; Mt 15,21\u201328).<\/p>\n
Tyr i Sydon nale\u017ca\u0142y do pierwotnego dziedzictwa plemiennego Asera, jednak Izrael nigdy nie podbi\u0142 ich w pe\u0142ni ani realnie nie obj\u0105\u0142 nad nimi w\u0142adzy (Joz 19,28\u201329). W czasach Jezusa region ten pozostawa\u0142 zdecydowanie terytorium poga\u0144skim, obcym, historycznie zwi\u0105zanym z kultami poga\u0144skimi i stoj\u0105cym poza wsp\u00f3lnot\u0105 przymierza Izraela. Jezus udaje si\u0119 w te strony, szukaj\u0105c chwili ciszy i odpoczynku dla siebie i swoich uczni\u00f3w (Mk 7,24 zaznacza, \u017ce \u201ewszed\u0142 do domu i chcia\u0142, aby nikt o tym nie wiedzia\u0142\u201d), lecz Jego s\u0142awa przekracza granice, ukazuj\u0105c, \u017ce Bo\u017cego mi\u0142osierdzia nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 ani ograniczy\u0107 terytorialnie.<\/p>\n
B\u0142aganie zrozpaczonej matki<\/strong><\/p>\n Tam zrozpaczona matka upada Mu do n\u00f3g i wo\u0142a: \u201eUlituj si\u0119 nade mn\u0105, Panie, Synu Dawida! Moja c\u00f3rka jest ci\u0119\u017cko dr\u0119czona przez z\u0142ego ducha\u201d (Mt 15,22).<\/p>\n Zatrzymajmy si\u0119 na chwil\u0119 i ws\u0142uchajmy w nag\u0105 rozpacz jej g\u0142osu. To nie jest przelotna pro\u015bba; \u017cycie jej c\u00f3rki rozpada si\u0119 pod naporem demonicznego udr\u0119czenia. Jako poganka, a zarazem matka, kobieta ta stoi daleko poza kulturowym i religijnym kr\u0119giem Izraela. A jednak zwraca si\u0119 do Jezusa tytu\u0142ami \u201ePanie\u201d i \u201eSynu Dawida\u201d, okre\u015bleniami nasyconymi \u017cydowsk\u0105 nadziej\u0105 mesja\u0144sk\u0105. Sk\u0105d kobieta z tego regionu mog\u0142a je zna\u0107? By\u0107 mo\u017ce wie\u015bci o cudach tego \u017cydowskiego uzdrowiciela przekroczy\u0142y granic\u0119, a mo\u017ce czysta desperacja kaza\u0142a jej uchwyci\u0107 si\u0119 ka\u017cdej mo\u017cliwej deski ratunku. Tak czy inaczej, stawia wszystko na jedn\u0105 kart\u0119, b\u0142agaj\u0105c o mi\u0142osierdzie. Przede wszystkim jednak jest matk\u0105, gotow\u0105 zrobi\u0107 wszystko, by ocali\u0107 swoje dziecko.<\/p>\n Pierwsza reakcja Jezusa mo\u017ce zaniepokoi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych czytelnik\u00f3w: milczenie. Nie odpowiada jej ani s\u0142owem. Jej wo\u0142anie trwa, a\u017c uczniowie, coraz bardziej zniecierpliwieni, prosz\u0105: \u201eOdpraw j\u0105, bo krzyczy za nami\u201d (Mt 15,23). Gdy Jezus w ko\u0144cu przemawia, Jego s\u0142owa brzmi\u0105 stanowczo: \u201eJestem pos\u0142any tylko do owiec, kt\u00f3re pogin\u0119\u0142y z domu Izraela\u201d (Mt 15,24). To jasne przypomnienie; na tym etapie Jego misja koncentruje si\u0119 przede wszystkim na ludzie przymierza Boga.<\/p>\n Ona jednak nie ust\u0119puje. Podchodzi bli\u017cej, pada przed Nim na kolana i prosi ju\u017c tylko jednym zdaniem: \u201ePanie, pom\u00f3\u017c mi!\u201d (Mt 15,25).<\/p>\n Dialog si\u0119 zaostrza. Jezus odpowiada metafor\u0105, kt\u00f3ra dla wsp\u00f3\u0142czesnego ucha brzmi surowo: \u201eNiedobrze jest zabra\u0107 chleb dzieciom i rzuci\u0107 szczeni\u0119tom\u201d (Mt 15,26).<\/p>\n S\u0142owo \u201epsy\u201d brzmi dzi\u015b szczeg\u00f3lnie ostro, sprawiaj\u0105c, \u017ce odpowied\u017a Jezusa mo\u017ce by\u0107 odebrana jak osobista zniewaga. Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie ma dowod\u00f3w na to, by \u017bydzi I wieku powszechnie u\u017cywali okre\u015blenia \u201epsy\u201d jako obelgi wobec pogan. Ta metafora pojawia si\u0119 tutaj w nauczaniu Jezusa w spos\u00f3b wyj\u0105tkowy. Nie wyra\u017ca ona pogardy, lecz kre\u015bli wyrazisty obraz priorytet\u00f3w przymierza.<\/p>\n W \u015bwiecie staro\u017cytnym psy by\u0142y zazwyczaj postrzegane jako nieczyste padlino\u017cercy wa\u0142\u0119saj\u0105cy si\u0119 po ulicach, a nie jako ukochane zwierz\u0119ta domowe. Greckie s\u0142owo, kt\u00f3rego u\u017cywa Jezus, nie jest jednak ostrym okre\u015bleniem bezpa\u0144skich ps\u00f3w (\u03ba\u03cd\u03c9\u03bd \/ ky\u014dn), lecz zdrobnieniem \u03ba\u03c5\u03bd\u03ac\u03c1\u03b9\u03bf\u03bd (kynarion<\/em> – \u201ema\u0142e psy\u201d, \u201eszczeni\u0119ta\u201d). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy uznaje ten wyb\u00f3r za celowe z\u0142agodzenie obrazu: chodzi tu o domowe zwierz\u0119ta jedz\u0105ce okruchy spod sto\u0142u, a nie o pogardzanych wyrzutk\u00f3w.<\/p>\n Aramejska Peszitta (standardowa syryjska wersja Nowego Testamentu) oddaje Mt 15,26\u201327 nast\u0119puj\u0105co (w transliteracji i t\u0142umaczeniu opartym na edycjach krytycznych):<\/p>\n \u201eNie jest dobre zabra\u0107 chleba dzieciom i rzuci\u0107 go psom (\u071f\u0720\u0712\u0710 \/ kalba).\u201d (w. 26)<\/p>\n Kobieta odpowiada: \u201eTak, m\u00f3j Panie, bo nawet psy (\u071f\u0720\u0712\u0710 \/ kalba) jedz\u0105 okruchy, kt\u00f3re spadaj\u0105 ze sto\u0142u ich pan\u00f3w.\u201d (w. 27)<\/p>\n<\/blockquote>\n W obu wersetach u\u017cyte jest to samo aramejskie s\u0142owo: kalba (l. mn. kalbe<\/em>), zwyk\u0142e okre\u015blenie \u201epies\u201d w syryjskim aramejskim. W przeciwie\u0144stwie do greckiego tekstu Ewangelii Mateusza, kt\u00f3ry pos\u0142uguje si\u0119 form\u0105 zdrobnia\u0142\u0105 \u03ba\u03c5\u03bd\u03ac\u03c1\u03b9\u03b1 (kynaria<\/em>), cz\u0119sto t\u0142umaczon\u0105 jako \u201ema\u0142e psy\u201d, \u201eszczeni\u0119ta\u201d lub \u201epsy domowe\u201d, by z\u0142agodzi\u0107 metafor\u0119 i zasugerowa\u0107 zwierz\u0119ta nale\u017c\u0105ce do domu, a nie dzikie padlino\u017cercy, Peszitta nie stosuje \u017cadnego zdrobnienia ani odr\u0119bnego terminu odr\u00f3\u017cniaj\u0105cego \u201epsy domowe\u201d od zwyk\u0142ych lub bezpa\u0144skich.<\/p>\n Oznacza to, \u017ce Peszitta nie zachowuje ani nie podkre\u015bla niuansu obecnego w tek\u015bcie greckim, gdzie zdrobnienie mo\u017ce czyni\u0107 wypowied\u017a Jezusa mniej ostro brzmi\u0105c\u0105 (sugeruj\u0105c raczej oswojone psy pod sto\u0142em ni\u017c pogardzane psy uliczne). W aramejskim\/syryjskim (podobnie jak w hebrajskim) kalba jest og\u00f3lnym s\u0142owem na psa, bez wbudowanego, \u0142agodz\u0105cego odcienia zdrobnia\u0142ego.<\/p>\n Uczeni zauwa\u017caj\u0105, \u017ce je\u015bli Jezus pierwotnie wypowiedzia\u0142 te s\u0142owa po aramejsku (co jest bardzo prawdopodobne, bior\u0105c pod uwag\u0119 kontekst), brak wyra\u017anej formy zdrobnia\u0142ej w Peszitcie sugeruje, i\u017c to rozr\u00f3\u017cnienie mog\u0142o zosta\u0107 wprowadzone lub przynajmniej mocniej podkre\u015blone dopiero w tradycji greckiej. W tym sensie Peszitta bli\u017csza jest prostemu (i potencjalnie ostrzejszemu) odczytaniu s\u0142owa \u201epsy\u201d. Mocna odpowied\u017a kobiety nadal jednak zachowuje swoj\u0105 logik\u0119, bo nawet zwyk\u0142e psy mog\u0142y zbiera\u0107 okruchy, lecz tekst aramejski nie dostarcza dodatkowej wskaz\u00f3wki j\u0119zykowej, kt\u00f3ra rozstrzyga\u0142aby sp\u00f3r o ton wypowiedzi Jezusa.<\/p>\n Jezus wyznacza tutaj granic\u0119 teologiczn\u0105 i przymierza. \u201eDzieci\u201d reprezentuj\u0105 Izrael – lud przymierza Boga. \u201eChleb\u201d symbolizuje b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa zbawienia i uzdrowienia. \u201ePsy\u201d oznaczaj\u0105 pogan, czyli tych, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 poza domem, a jednak na tyle blisko, by otrzyma\u0107 okruchy. Nie jest to osobista zniewaga wobec kobiety, lecz jasne okre\u015blenie Bo\u017cych priorytet\u00f3w. Jednocze\u015bnie Jezus zaprasza j\u0105 do okazania takiej wiary, kt\u00f3ra potrafi przyj\u0105\u0107 nadmiar Bo\u017cego mi\u0142osierdzia ju\u017c teraz.<\/p>\n Do tej rzeczywisto\u015bci nawi\u0105zuje p\u00f3\u017aniej Pawe\u0142, pisz\u0105c do pogan:\u00a0\u201ePami\u0119tajcie, \u017ce byli\u015bcie w tym czasie bez Chrystusa, wy\u0142\u0105czeni z spo\u0142eczno\u015bci Izraela i bez udzia\u0142u w przymierzach obietnicy, nie maj\u0105cy nadziei ani Boga na tym \u015bwiecie.\u201d (Ef 2,12)<\/p>\n Bo\u017cy plan odkupienia ma swoj\u0105 kolejno\u015b\u0107: zbawienie wyrasta z Izraela: najpierw dla \u017byd\u00f3w, a nast\u0119pnie rozszerza si\u0119 na narody. Jak stwierdza Pawe\u0142, Ewangelia jest \u201emoc\u0105 Bo\u017c\u0105 ku zbawieniu dla ka\u017cdego wierz\u0105cego, najpierw dla \u017byda, potem dla Greka\u201d (Rz 1,16). To \u201enajpierw\u201d oznacza pierwsze\u0144stwo w czasie, a nie ostateczne wykluczenie. A jednak Jezus wystawia wytrwa\u0142o\u015b\u0107 kobiety na pr\u00f3b\u0119.<\/p>\n A jednak ta kobieta nie wycofuje si\u0119 ani na krok. Jej odpowied\u017a jest b\u0142yskotliwa w swej pokorze i inteligencji: \u201eTak, Panie, lecz i szczeni\u0119ta jedz\u0105 okruchy, kt\u00f3re spadaj\u0105 ze sto\u0142u ich pan\u00f3w\u201d (Mt 15,27). W pe\u0142ni przyjmuje metafor\u0119 Jezusa, z odwa\u017cn\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 obraca j\u0105 i oddaje Mu z powrotem, nie zmieniaj\u0105c jej istoty. Uznaje s\u0142uszne pierwsze\u0144stwo Izraela, nie domaga si\u0119 r\u00f3wnej porcji ani miejsca przy stole. M\u00f3wi w istocie: \u201eZnam swoje miejsce. Ale nawet okruchy z Twojej obfito\u015bci mi wystarcz\u0105. Daj mi je. Tego w\u0142a\u015bnie potrzebuj\u0119.\u201d<\/em><\/p>\n Nagle ton rozmowy si\u0119 zmienia. W g\u0142osie Jezusa rozbrzmiewa podziw: \u201eO niewiasto, wielka jest twoja wiara; niech ci si\u0119 stanie, jak chcesz\u201d (Mt 15,28). I jej c\u00f3rka zosta\u0142a natychmiast uzdrowiona.<\/p>\n Dlaczego Jezus, tak skoncentrowany na Izraelu, teraz, zdawa\u0142oby si\u0119, \u201e\u0142amie protok\u00f3\u0142\u201d wobec tej poga\u0144skiej przybyszki z zewn\u0105trz? Odpowiedzi\u0105 jest wielko\u015b\u0107 jej wiary, wytrwa\u0142e, zaanga\u017cowane zaufanie, kt\u00f3re przypomina \u015bmia\u0142\u0105 wiar\u0119 patriarch\u00f3w i prorok\u00f3w Izraela. Wystarczy pomy\u015ble\u0107 o wierze Abrahama czy Moj\u017cesza, pe\u0142nej dialogu, a nawet \u201ezmagania si\u0119\u201d z Bogiem. Ta kobieta z poga\u0144skiego Sydonu okazuje t\u0119 sam\u0105 uporczyw\u0105, argumentuj\u0105c\u0105 ufno\u015b\u0107 w Bo\u017c\u0105 dobro\u0107 i mi\u0142osierdzie, jak\u0105 wcze\u015bniej przejawiali Abraham i Moj\u017cesz. Nie przyjmuje \u201enie\u201d jako ostatecznej odpowiedzi, poniewa\u017c jest ca\u0142kowicie przekonana o hojno\u015bci Boga.<\/p>\n Ten cud jest czym\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c osobistym uzdrowieniem. Stanowi zapowied\u017a rozszerzaj\u0105cego si\u0119 Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego, kt\u00f3re obejmie wszystkie narody pod panowaniem JHWH. Misja Jezusa rozpoczyna si\u0119 od zagubionych owiec Izraela, ale od pocz\u0105tku wskazuje dalej. Prorocy zapowiadali, \u017ce poganie b\u0119d\u0105 zd\u0105\u017ca\u0107 do \u015bwiat\u0142a Izraela (Iz 60,3). Przymierze z Abrahamem obiecywa\u0142o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo \u201ewszystkim narodom ziemi\u201d (Rdz 12,3).<\/p>\n Jednak jej wiara \u015bci\u0105ga t\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107 do tera\u017aniejszo\u015bci, ukazuj\u0105c, \u017ce mi\u0142osierdzie ju\u017c teraz przelewa si\u0119 poza kraw\u0119dzie sto\u0142u Izraela. W podobny spos\u00f3b uporczywa pro\u015bba Maryi na weselu w Kanie przyspieszy\u0142a pierwszy publiczny znak Jezusa, zanim jeszcze oznajmi\u0142: \u201eJeszcze nie nadesz\u0142a moja godzina\u201d (J 2,4). Obie kobiety, dzi\u0119ki odwa\u017cnej, a zarazem pokornej wierze, antycypuj\u0105 i przyspieszaj\u0105 objawienie obfitej \u0142aski Boga.<\/p>\n Jej wiara pokazuje, \u017ce nawet ci, kt\u00f3rzy stoj\u0105 poza wsp\u00f3lnot\u0105, mog\u0105 mie\u0107 dost\u0119p do mi\u0142osierdzia przeznaczonego dla Izraela, poprzez pokorne, wytrwa\u0142e zaufanie; nie przez roszczenia, lecz przez odwo\u0142anie si\u0119 do hojnego charakteru Boga. Zrozumia\u0142a, \u017ce nawet jedna okruszyna Bo\u017cego mi\u0142osierdzia wystarczy, by dokona\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszy cud, jakiego potrzebowa\u0142a jej c\u00f3rka.<\/p>\n Ta staro\u017cytna opowie\u015b\u0107 niesie dzi\u015b cich\u0105 nadziej\u0119 ka\u017cdemu sercu. Bez wzgl\u0119du na to, jak daleko czujesz si\u0119 od Boga, czy jako \u201eobcy\u201d ze wzgl\u0119du na pochodzenie lub histori\u0119, przyt\u0142oczony w\u0105tpliwo\u015bciami, uciszony przez okoliczno\u015bci, czy wykluczony przez przesz\u0142e pora\u017cki – nabierz odwagi, patrz\u0105c na t\u0119 wytrwa\u0142\u0105 matk\u0119. Jej pokorna, nieust\u0119pliwa wiara otworzy\u0142a niebia\u0144sk\u0105 obfito\u015b\u0107, dowodz\u0105c, \u017ce Bo\u017ce mi\u0142osierdzie nie zna granic, a Jego st\u00f3\u0142 jest zastawiony \u0142ask\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 zar\u00f3wno dla \u017byda, jak i dla poganina.<\/p>\n Przynie\u015b swoj\u0105 rozpacz odwa\u017cnie przed Boga. Jak ta kobieta, trwaj w wierze, ufaj\u0105c, \u017ce nawet najmniejsza okruszyna z Mistrzowskiego sto\u0142u niesie moc wystarczaj\u0105c\u0105 do najwi\u0119kszego cudu, kt\u00f3rego potrzebujesz. Odwo\u0142uj si\u0119 do Jego dobroci i mi\u0142osierdzia; rozmawiaj z Nim z odwa\u017cn\u0105 ufno\u015bci\u0105. Nie dawaj Mu spokoju. Pismo zapewnia nas, jak takie historie si\u0119 ko\u0144cz\u0105: obfito\u015bci\u0105 nieba wylan\u0105 na tych, kt\u00f3rzy po prostu nie chc\u0105 pu\u015bci\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dwie Ewangelie – Marka i Mateusza – opisuj\u0105 poruszaj\u0105ce spotkanie Jezusa, judejskiego rabina, z kobiet\u0105 z regionu Tyru i Sydonu. Marek nazywa j\u0105 Greczynk\u0105, Syrofenicjank\u0105 z pochodzenia (co odzwierciedla jej grecko-rzymski kontekst kulturowy w rzymskiej prowincji Syria-Fenicia), natomiast Mateusz okre\u015bla j\u0105 jako Kananejk\u0119 (przywo\u0142uj\u0105c staro\u017cytne, nieizraelskie ludy tej ziemi) (Mk 7,24\u201330; Mt 15,21\u201328). Tyr i […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":12284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[485],"tags":[],"class_list":{"0":"post-15175","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gospels-pl"},"yoast_head":"\n\n
Wiara, kt\u00f3ra zadziwia Jezusa<\/h3>\n
Nadzieja dla ka\u017cdego \u201ez zewn\u0105trz\u201d dzi\u015b<\/h3>\n