Rut Moabitka wydaje si\u0119 narusza\u0107 nieodwo\u0142alny Bo\u017cy zakaz, a jednak jej w\u0142\u0105czenie do kr\u00f3lewskiej i mesja\u0144skiej linii Izraela pokazuje, \u017ce Bo\u017ca \u0142aska odkupienia, kt\u00f3ra dzia\u0142a poprzez wierno\u015b\u0107 przymierzu, przewy\u017csza nawet najsurowsze zbiorowe zakazy.<\/p>\n
Nakaz zawarty w Ksi\u0119dze Powt\u00f3rzonego Prawa nale\u017cy do najbardziej surowych (je\u015bli czyta\u0107 go dos\u0142ownie) i zarazem najbardziej bezwzgl\u0119dnych w ca\u0142ej Torze:<\/p>\n
\u201eNie wejdzie Ammonita ani Moabita do zgromadzenia Pana (\u05dc\u05b9\u05d0-\u05d9\u05b8\u05d1\u05b9\u05d0 \u05e2\u05b7\u05de\u05bc\u05d5\u05b9\u05e0\u05b4\u05d9 \u05d5\u05bc\u05de\u05d5\u05b9\u05d0\u05b8\u05d1\u05b4\u05d9, \u05d1\u05b4\u05bc\u05e7\u05b0\u05d4\u05b7\u05dc \u05d9\u05b0\u05d4\u05d5\u05b8\u05d4). Nawet w dziesi\u0105tym pokoleniu (\u05d2\u05b7\u05bc\u05dd \u05d3\u05bc\u05d5\u05b9\u05e8 \u05e2\u05b2\u05e9\u05b4\u05c2\u05d9\u05e8\u05b4\u05d9) nikt z nich nie wejdzie do zgromadzenia Pana na wieki (\u05dc\u05b9\u05d0-\u05d9\u05b8\u05d1\u05b9\u05d0 \u05dc\u05b8\u05d4\u05b6\u05dd \u05d1\u05b4\u05bc\u05e7\u05b0\u05d4\u05b7\u05dc \u05d9\u05b0\u05d4\u05d5\u05b8\u05d4 \u05e2\u05b7\u05d3-\u05e2\u05d5\u05b9\u05dc\u05b8\u05dd), poniewa\u017c nie wyszli wam naprzeciw z chlebem i wod\u0105 w drodze, gdy wychodzili\u015bcie z Egiptu, oraz dlatego, \u017ce wynaj\u0119li przeciw wam Balaama, syna Beora, z Petor w Aram-Naharaim, aby ci\u0119 przekl\u0105\u0142.\u201d (Pwt 23,4\u20135)<\/em><\/p>\n W oryginalnym hebrajskim tekst ten mo\u017cna rozumie\u0107 jako ustanawiaj\u0105cy zakaz o charakterze trwa\u0142ym (\u05e2\u05b7\u05d3\u05be\u05e2\u05d5\u05b9\u05dc\u05b8\u05dd). Z kolei wyra\u017cenie \u201enawet w dziesi\u0105tym pokoleniu\u201d (\u05d2\u05b7\u05bc\u05dd \u05d3\u05bc\u05d5\u05b9\u05e8 \u05e2\u05b2\u05e9\u05b4\u05c2\u05d9\u05e8\u05b4\u05d9) mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 literackiego zabiegu podkre\u015blaj\u0105cego pe\u0142ni\u0119 oraz ostateczno\u015b\u0107 tego wykluczenia.<\/p>\n Aby w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 ten zakaz, trzeba spojrze\u0107 na jego kontekst w realiach staro\u017cytnego Bliskiego Wschodu.<\/p>\n \u015awiat staro\u017cytny funkcjonowa\u0142 w oparciu o systemy wi\u0119zi rodowych oraz przymierzy mi\u0119dzy wsp\u00f3lnotami. Sam Izrael zosta\u0142 ustanowiony jako wsp\u00f3lnota przymierza -\u201ezgromadzenie Pana\u201d (\u05e7\u05b0\u05d4\u05b7\u05dc\u05be\u05d9\u05b0\u05d4\u05d5\u05b8\u05d4, qahal YHVH<\/em>), ukszta\u0142towane pod Synajem. Zgromadzenie to nie by\u0142o jedynie spo\u0142eczno\u015bci\u0105 zamieszkuj\u0105c\u0105 okre\u015blone terytorium, lecz wsp\u00f3lnot\u0105 posiadaj\u0105c\u0105 pe\u0142ni\u0119 praw przymierza. Jej cz\u0142onkowie mieli prawo uczestniczy\u0107 w \u015bwi\u0119tej, politycznej strukturze narodu (Sdz 20,2), a przede wszystkim zawiera\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa przymierza, kt\u00f3re kszta\u0142towa\u0142y przysz\u0142o\u015b\u0107 Izraela i s\u0142u\u017cy\u0142y wype\u0142nieniu obietnicy danej Abrahamowi.<\/p>\n W tym \u015bwietle nale\u017cy rozumie\u0107 wykluczenie Moabit\u00f3w i Ammonit\u00f3w ze zgromadzenia (Pwt 23,4\u20135). Cho\u0107 byli oni spokrewnieni z Izraelem, jako potomkowie Lota, bratanka Abrahama, to nie zdali podstawowej pr\u00f3by staro\u017cytnej go\u015bcinno\u015bci. Nie wyszli naprzeciw Izraelowi z chlebem i wod\u0105 w czasie jego bezbronnej w\u0119dr\u00f3wki przez pustyni\u0119. Co wi\u0119cej, podj\u0119li dzia\u0142ania o charakterze duchowej konfrontacji, wynajmuj\u0105c Balaama, aby przekl\u0105\u0142 lud Bo\u017cy. By\u0142a to pr\u00f3ba wykorzystania mocy nadprzyrodzonej w celu zniszczenia wsp\u00f3lnoty przymierza. W biblijnym rozumieniu \u015bwiata taki czyn nie by\u0142 zwyk\u0142\u0105 wrogo\u015bci\u0105, lecz sprzeciwem wobec przymierza. Moab ustawi\u0142 si\u0119 w pozycji przeciwnika zbawczego planu JHWH.<\/p>\n Zakaz ten pe\u0142ni\u0142 wi\u0119c funkcj\u0119 wsp\u00f3lnotowej ochrony, wynikaj\u0105cej z do\u015bwiadczenia historycznego kryzysu. Bezpo\u015brednio przywo\u0142ywa\u0142 wydarzenia zwi\u0105zane z Baal-Peor (Lb 25), kiedy uwik\u0142anie z Moabitkami doprowadzi\u0142o Izraela do ba\u0142wochwalstwa i niedozwolonych zwi\u0105zk\u00f3w, naruszaj\u0105c \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty. Zakaz mia\u0142 zatem charakter teologiczny, a nie jedynie etniczny. Chroni\u0142 czysto\u015b\u0107 kultu oraz lini\u0119, przez kt\u00f3r\u0105 mia\u0142o si\u0119 realizowa\u0107 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dane Abrahamowi. Zgromadzenie by\u0142o w tym sensie strze\u017conym naczyniem Bo\u017cego zamys\u0142u wobec Izraela, \u201ekr\u00f3lestwem kap\u0142an\u00f3w i ludem \u015bwi\u0119tym\u201d (Wj 19,6), oddzielonym po\u015br\u00f3d rywalizuj\u0105cych lojalno\u015bci.<\/p>\n Zamiast jednak odrzuca\u0107 Prawo lub je pomija\u0107, opowiadanie to pe\u0142ni rol\u0119 g\u0142\u0119bokiego komentarza teologicznego, a by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce swoistego doprecyzowania jego sensu. Ksi\u0119ga Rut rozpoczyna si\u0119 kl\u0119sk\u0105 g\u0142odu, tj. znakiem przekle\u0144stwa przymierza, kt\u00f3ra zmusza izraelsk\u0105 rodzin\u0119 do udania si\u0119 do Moabu, ziemi obj\u0119tej zakazem. Dochodzi do tragedii, a Noemi powraca, towarzyszy jej Rut, wypowiadaj\u0105ca najwy\u017csz\u0105 formu\u0142\u0119 przysi\u0119gi przymierza: \u201eDok\u0105d ty p\u00f3jdziesz, tam ja p\u00f3jd\u0119; gdzie ty zamieszkasz, tam ja zamieszkam. Tw\u00f3j nar\u00f3d b\u0119dzie moim narodem, a tw\u00f3j B\u00f3g b\u0119dzie moim Bogiem\u201d (Rt 1,16).<\/p>\n Rut, Moabitka, dokonuje najwy\u017cszych czyn\u00f3w \u05d7\u05b6\u05e1\u05b6\u05d3 (chesed<\/em> – wierno\u015bci przymierzu, wiernej mi\u0142o\u015bci), kt\u00f3rych jej nar\u00f3d wcze\u015bniej nie okaza\u0142. Zapewnia chleb, zbieraj\u0105c k\u0142osy na polu, i staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em \u017cycia dla zniszczonej linii Noemi w chwili potrzeby. W istocie odwraca przekle\u0144stwo Balaama, staj\u0105c si\u0119 narz\u0119dziem b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Jej czyny \u015bwiadcz\u0105 o ca\u0142kowitym i dobrowolnym przeniesieniu lojalno\u015bci, nie tylko wobec Noemi, lecz wobec Boga Noemi i Jego ludu.<\/p>\n I to jest klucz: zakaz mia\u0142 charakter wsp\u00f3lnotowej sankcji wobec narodu trwale wrogiego. Nie m\u00f3g\u0142 on przekre\u015bli\u0107 Bo\u017cej \u0142aski wobec jednostki, kt\u00f3ra poprzez skruch\u0119, wiar\u0119 i wierno\u015b\u0107 przymierzu wyrzeka si\u0119 tej to\u017csamo\u015bci, aby zosta\u0107 wszczepion\u0105 w Izraela. Tradycja rabiniczna p\u00f3\u017aniej rozwi\u0105za\u0142a to napi\u0119cie tekstualnie, ograniczaj\u0105c zakaz do m\u0119\u017cczyzn (Miszna, Jevamot<\/em> 8,3), jednak samo opowiadanie sugeruje g\u0142\u0119bsz\u0105 zasad\u0119: osobista wierno\u015b\u0107 przymierzu ostatecznie przewy\u017csza zbiorowe zakazy etniczne.<\/p>\n Ewangelia Mateusza ujawnia p\u00f3\u017aniej, \u017ce Booz by\u0142 synem Rachab, Kananejki, kt\u00f3ra przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do Izraela (Mt 1,5). Urodzony z takiego zwi\u0105zku Booz prawdopodobnie lepiej ni\u017c ktokolwiek rozumia\u0142, \u017ce to nie pochodzenie etniczne, lecz wierno\u015b\u0107 przymierzu wyznacza miejsce w ludzie Bo\u017cym. Tym bardziej wymowne staje si\u0119 jego pragnienie, by odkupi\u0107 Rut, oraz jej odwa\u017cne wyst\u0105pienie na klepisku.<\/p>\n Przy bramie miasta sprawa zostaje przedstawiona wprost jako dotycz\u0105ca \u201eRut Moabitki\u201d (Rt 4,5.10), otwarcie wskazuj\u0105c na jej pochodzenie. Mimo to wsp\u00f3lnota b\u0142ogos\u0142awi to ma\u0142\u017ce\u0144stwo, m\u00f3wi\u0105c: \u201eNiech tw\u00f3j dom b\u0119dzie jak dom Peresa, kt\u00f3rego Tamar urodzi\u0142a Judzie\u201d (Rt 4,12). Przywo\u0142anie Tamar, kt\u00f3ra podst\u0119pnie wesz\u0142a w zwi\u0105zek z Jud\u0105, ma znaczenie, poniewa\u017c ona r\u00f3wnie\u017c wywalczy\u0142a sobie miejsce w linii Judy, wykazuj\u0105c niezwyk\u0142\u0105 wiar\u0119 i determinacj\u0119. Starsi miasta przywo\u0142uj\u0105 wi\u0119c precedens \u0142aski, tym razem wobec kolejnej cudzoziemki, Rut.<\/p>\n Kulminacj\u0105 tej historii nie jest jedynie ma\u0142\u017ce\u0144stwo, lecz rodow\u00f3d u\u0142o\u017cony wed\u0142ug Bo\u017cego zamys\u0142u (Rt 4,17\u201322). Rut, wykluczona Moabitka, staje si\u0119 prababk\u0105 samego kr\u00f3la Dawida. Ten moment jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c osobistym zwyci\u0119stwem; stanowi teologiczny prze\u0142om, kt\u00f3ry zmienia ca\u0142e deuteronomiczne t\u0142o. Zakaz obejmuj\u0105cy przynajmniej \u201edziesi\u0119\u0107 pokole\u0144\u201d zostaje w opowiadaniu przekroczony ju\u017c po trzech. Sugeruje to, \u017ce ochronna funkcja Prawa by\u0142a podporz\u0105dkowana nadrz\u0119dnemu Bo\u017cemu planowi odkupienia. Opowie\u015b\u0107 nie znosi Prawa, lecz nadaje pierwsze\u0144stwo zasadzie wierno\u015bci przymierzu (\u05d7\u05b6\u05e1\u05b6\u05d3). Tymczasowy charakter prawa ochronnego kontrastuje z wiecznym i uprzedzaj\u0105cym charakterem Bo\u017cej obietnicy zbawienia. Linia Mesjasza, ostatecznego \u201esyna Dawida\u201d i prawdziwego wype\u0142nienia \u201ezgromadzenia Pana\u201d, wymaga\u0142a \u0142aski zdolnej przekroczy\u0107 ka\u017cd\u0105 barier\u0119.<\/p>\n W tym sensie Rut zapowiada \u015bwiat pogan: duchowo moabicki, stoj\u0105cy poza przymierzami, przyj\u0119ty dzi\u0119ki wierze. Jej droga z Moabu do Betlejem (\u201edomu chleba\u201d) odzwierciedla drog\u0119 duszy od g\u0142odu do opatrzno\u015bci. Booz, wykupiciel z prawa pokrewie\u0144stwa (\u05d2\u05bc\u05b9\u05d0\u05b5\u05dc), stanowi wyra\u017any typ Chrystusa. Jako bliski krewny posiadaj\u0105cy prawo i \u015brodki do wykupu, dzia\u0142a w duchu \u05d7\u05b6\u05e1\u05b6\u05d3 (chesed<\/em>), aby ocali\u0107 zubo\u017ca\u0142\u0105 cudzoziemk\u0119 i zabezpieczy\u0107 jej dziedzictwo.<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie czyni Jezus, nasz wi\u0119kszy Booz: przyjmuje nasze cia\u0142o, p\u0142aci najwy\u017csz\u0105 cen\u0119, aby wykupi\u0107 nas z duchowej n\u0119dzy, i wprowadza nas, dot\u0105d obcych, do swojej rodziny oraz do wiecznego dziedzictwa. W Chrystusie przekle\u0144stwo Balaama zostaje przemienione w b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dla wszystkich narod\u00f3w.<\/p>\n Historia zakazu z Ksi\u0119gi Powt\u00f3rzonego Prawa i w\u0142\u0105czenia Rut objawia ponadczasow\u0105 prawd\u0119: Bo\u017ce nakazy ochronne nigdy nie s\u0105 Jego ostatecznym s\u0142owem wobec serca, kt\u00f3re Go szuka. Zakaz by\u0142 ogrodzeniem chroni\u0105cym przed uporczyw\u0105 wrogo\u015bci\u0105, nie murem nie do przekroczenia dla takiej osoby jak Rut, kt\u00f3ra przysz\u0142a w pokorze i wierze.<\/p>\n Dla nas dzisiaj ta prawda pozostaje \u017cywa i aktualna. Ka\u017cdy, kto z sercem podobnym do serca Rut wyznaje: \u201eTw\u00f3j nar\u00f3d b\u0119dzie moim narodem, a tw\u00f3j B\u00f3g b\u0119dzie moim Bogiem\u201d, zostaje przyj\u0119ty do Jego zgromadzenia. Ta \u0142aska nie tylko pomija przesz\u0142o\u015b\u0107; ona j\u0105 przemienia i odkupuje. B\u00f3g stawia wierno\u015b\u0107 przymierzu ponad etniczne pochodzenie, czyni\u0105c z dawnych obcych dziedzic\u00f3w swojej obietnicy.<\/p>\n \u017baden deuteronomiczny zakaz, \u017cadna przesz\u0142a pora\u017cka ani historia wrogo\u015bci nie jest w stanie przetrwa\u0107 wobec nieust\u0119pliwej, przyjmuj\u0105cej \u0142aski okazywanej wszystkim, kt\u00f3rzy zwracaj\u0105 si\u0119 do Niego z wiar\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rut Moabitka wydaje si\u0119 narusza\u0107 nieodwo\u0142alny Bo\u017cy zakaz, a jednak jej w\u0142\u0105czenie do kr\u00f3lewskiej i mesja\u0144skiej linii Izraela pokazuje, \u017ce Bo\u017ca \u0142aska odkupienia, kt\u00f3ra dzia\u0142a poprzez wierno\u015b\u0107 przymierzu, przewy\u017csza nawet najsurowsze zbiorowe zakazy. Nakaz zawarty w Ksi\u0119dze Powt\u00f3rzonego Prawa nale\u017cy do najbardziej surowych (je\u015bli czyta\u0107 go dos\u0142ownie) i zarazem najbardziej bezwzgl\u0119dnych w ca\u0142ej Torze: \u201eNie […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":15878,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[530],"tags":[],"class_list":{"0":"post-16001","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biblia-hebrajska"},"yoast_head":"\nKontekst<\/h3>\n
Serce Prawa<\/h3>\n
\u0141aska ponad wszystko<\/h3>\n
Zako\u0144czenie<\/h3>\n