W powszechnym wyobra\u017ceniu Abraham jawi si\u0119 jako wzorcowy cz\u0142owiek wiary, patriarcha, kt\u00f3ry na Bo\u017c\u0105 obietnic\u0119 opu\u015bci\u0142 swoj\u0105 ojczyzn\u0119 i kt\u00f3ry w ostatecznej pr\u00f3bie pos\u0142usze\u0144stwa by\u0142 got\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0107 w ofierze w\u0142asnego syna. A jednak w Ksi\u0119dze Rodzaju, jeszcze przed dramatem na g\u00f3rze Moria, odnajdujemy inny, r\u00f3wnie g\u0142\u0119boki obraz: Abrahama, kt\u00f3ry wchodzi w sp\u00f3r z Bogiem.<\/p>\n
W Rdz 18 widzimy Abrahama w roli, kt\u00f3ra zaskakuje swoj\u0105 \u015bmia\u0142o\u015bci\u0105. Nie jest on jedynie biernym odbiorc\u0105 Bo\u017cego objawienia, lecz aktywnym uczestnikiem moralnego i prawnego dialogu z Najwy\u017cszym S\u0119dzi\u0105 ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n
Scena rozpoczyna si\u0119 od go\u015bciny, jak\u0105 Abraham okazuje trzem tajemniczym przybyszom pod d\u0119bami Mamre. W miar\u0119 rozwoju opowie\u015bci u\u015bwiadamia sobie, \u017ce nie s\u0105 to zwyczajni w\u0119drowcy, lecz pos\u0142a\u0144cy nieba, a jeden z nich jest samym Panem. Gdy dwaj anio\u0142owie udaj\u0105 si\u0119 w stron\u0119 Sodomy, Pan pozostaje. Ogarniony poczuciem moralnej odpowiedzialno\u015bci Abraham wyst\u0119puje naprz\u00f3d. Rozumiej\u0105c powag\u0119 nadchodz\u0105cego s\u0105du nad miastami r\u00f3wniny, odwa\u017ca si\u0119 podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 odwo\u0142ania si\u0119 od decyzji, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 ju\u017c przes\u0105dzona – \u017ce Sodoma zostanie zniszczona.<\/p>\n
Jego pierwsza wypowied\u017a jest mistrzowskim przyk\u0142adem teologicznej argumentacji. Abraham odwo\u0142uje si\u0119 do samej natury Boga i do Jego imienia, zadaj\u0105c pytanie, kt\u00f3re rozbrzmiewa w historii my\u015bli religijnej i filozoficznej:\u00a0\u201eCzy\u017c Ten, kt\u00f3ry jest s\u0119dzi\u0105 ca\u0142ej ziemi, nie ma stosowa\u0107 sprawiedliwo\u015bci?\u201d (Rdz 18,25).\u00a0<\/em>Poprzedzaj\u0105ce je hebrajskie wyra\u017cenie \u05d7\u05b8\u05dc\u05b4\u05dc\u05b8\u05d4 \u05dc\u05bc\u05b0\u05da\u05b8 (chalilah lekha<\/em>) jest mocnym protestem, mo\u017cna je odda\u0107 jako: \u201eNiech to b\u0119dzie dalekie od Ciebie\u201d albo \u201eNie mo\u017ce tak by\u0107\u201d.<\/p>\n Ton Abrahama nie jest pe\u0142en l\u0119kliwej uleg\u0142o\u015bci, lecz nacechowany pe\u0142nym szacunku sprzeciwem: \u201eGdyby\u015b tak uczyni\u0142, by\u0142oby to sprzeczne z Twoj\u0105 natur\u0105! Czy\u017c S\u0119dzia ca\u0142ej ziemi mia\u0142by zg\u0142adzi\u0107 sprawiedliwych razem z bezbo\u017cnymi? Przecie\u017c by\u0142oby to zaprzeczeniem sprawiedliwo\u015bci, na kt\u00f3rej opiera si\u0119 Twoje panowanie!\u201d.<\/p>\n To, co nast\u0119puje w Rdz 18,23\u201333, jest niezwyk\u0142ym dialogiem, kt\u00f3ry od tysi\u0105cleci przyci\u0105ga uwag\u0119 komentator\u00f3w. Abraham rozpoczyna od pytania hipotetycznego: je\u015bli w Sodomie znajdzie si\u0119 pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu sprawiedliwych, czy B\u00f3g mimo to zniszczy miasto? Pan odpowiada:\u00a0\u00a0\u201eJe\u015bli znajd\u0119 w Sodomie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu sprawiedliwych w obr\u0119bie miasta, przebacz\u0119 ca\u0142emu miejscu ze wzgl\u0119du na nich\u201d (Rdz 18,26).\u00a0<\/em>O\u015bmielony t\u0105 odpowiedzi\u0105 Abraham podejmuje dalsz\u0105 rozmow\u0119, lecz nie bez g\u0142\u0119bokiej \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnej kondycji. Zanim m\u00f3wi dalej, wyznaje:\u00a0\u201ePozw\u00f3l, \u017ce jeszcze o\u015bmiel\u0119 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 do mojego Pana, cho\u0107 jestem prochem i popio\u0142em\u201d (Rdz 18,27).<\/em><\/p>\n Hebrajskie wyra\u017cenie \u05d0\u05b8\u05e0\u05b9\u05db\u05b4\u05d9 \u05e2\u05b8\u05e4\u05b8\u05e8 \u05d5\u05b8\u05d0\u05b5\u05e4\u05b6\u05e8 (anokhi afar va-efer<\/em>) przywo\u0142uje j\u0119zyk stworzenia. W Rdz 2,7 cz\u0142owiek zostaje ukszta\u0142towany z afar<\/em>, prochu ziemi. Abraham, w pe\u0142ni \u015bwiadomy przepa\u015bci mi\u0119dzy wiecznym Stw\u00f3rc\u0105 a \u015bmiertelnym stworzeniem, opiera swoj\u0105 odwag\u0119 na pokorze. Wie, \u017ce rozmawia ze swoim Stw\u00f3rc\u0105, a jednak w\u0142a\u015bnie ta wi\u0119\u017a z \u201eprochem pierwszego cz\u0142owieka\u201d sprawia, \u017ce czuje si\u0119 odpowiedzialny za los kruchej ludzko\u015bci.<\/p>\n Abraham stopniowo obni\u017ca liczb\u0119, od pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu do czterdziestu pi\u0119ciu, potem do czterdziestu, trzydziestu, dwudziestu, a\u017c w ko\u0144cu do dziesi\u0119ciu. Za ka\u017cdym razem Pan zgadza si\u0119 ocali\u0107 ca\u0142e miasto ze wzgl\u0119du na niewielk\u0105 grup\u0119 sprawiedliwych. Rozumowanie Abrahama jest konsekwentne i nieust\u0119pliwe:\u00a0\u201eGdyby spo\u015br\u00f3d pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu sprawiedliwych zabrak\u0142o pi\u0119ciu, czy zniszczysz ca\u0142e miasto z powodu tych pi\u0119ciu?\u201d (Rdz 18,28).\u00a0<\/em>W tym dialogu stopniowo ods\u0142ania si\u0119 Bo\u017ce mi\u0142osierdzie: B\u00f3g nie jest surowym s\u0119dzi\u0105, kt\u00f3ry domaga si\u0119 spe\u0142nienia okre\u015blonej normy, lecz pe\u0142nym wsp\u00f3\u0142czucia W\u0142adc\u0105, gotowym okaza\u0107 \u0142ask\u0119 ze wzgl\u0119du na reszt\u0119.<\/p>\n Opowiadanie zatrzymuje si\u0119 na liczbie dziesi\u0119ciu, liczbie, kt\u00f3ra w tradycji \u017cydowskiej nabierze ogromnego znaczenia. Wstawiennictwo Abrahama nie ocali\u0142o Sodomy (w mie\u015bcie nie by\u0142o nawet dziesi\u0119ciu sprawiedliwych), ale jego rozmowa z Bogiem ustanowi\u0142a trwa\u0142\u0105 zasad\u0119. Talmud i p\u00f3\u017aniejsza tradycja rabiniczna odwo\u0142ywa\u0142y si\u0119 do tego fragmentu jako do jednego z uzasadnie\u0144 dla minjanu<\/em>, czyli zgromadzenia dziesi\u0119ciu doros\u0142ych \u017byd\u00f3w wymaganego do niekt\u00f3rych modlitw wsp\u00f3lnotowych. W ten spos\u00f3b opowie\u015b\u0107 ta ukazuje ogromn\u0105 duchow\u0105 moc sprawiedliwej wsp\u00f3lnoty: los ca\u0142ego miejsca mo\u017ce zale\u017ce\u0107 od niewielkiej liczby wiernych.<\/p>\n Cho\u0107 wstawiennictwo Abrahama by\u0142o niezwykle donios\u0142e, ostatecznie okaza\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Dziesi\u0119ciu sprawiedliwych nie znaleziono. Miasto upad\u0142o. Ta staro\u017cytna zasada sprawiedliwej reszty, ukazana pod Mamre, nigdy nie mia\u0142a by\u0107 ostatnim s\u0142owem, by\u0142a raczej zapowiedzi\u0105, cieniem doskonalszego wstawiennictwa, kt\u00f3re mia\u0142o dopiero nadej\u015b\u0107. Przygotowywa\u0142a scen\u0119 dla wydarzenia, w kt\u00f3rym B\u00f3g odpowie na pytanie Abrahama: \u201eCzy\u017c S\u0119dzia ca\u0142ej ziemi nie post\u0105pi sprawiedliwie?\u201d, w spos\u00f3b, kt\u00f3rego nikt nie by\u0142 w stanie przewidzie\u0107.<\/p>\n Umieraj\u0105c na rzymskim krzy\u017cu, sprawiedliwy Mesjasz Izraela wstawi\u0142 si\u0119 za grzesznym ludem Izraela i za ca\u0142ym \u015bwiatem. Jego sprawiedliwo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 os\u0142on\u0105 dla nas wszystkich wobec gniewu Boga Wszechmog\u0105cego. Sta\u0142 si\u0119 jednym, jedynym sprawiedliwym, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 na siebie s\u0105d, kt\u00f3rego obawia\u0142 si\u0119 Abraham, aby dzi\u0119ki Jego sprawiedliwo\u015bci wielu mog\u0142o zosta\u0107 ocalonych.<\/p>\n \u015amia\u0142a rozmowa Abrahama z Bogiem pod Mamre ods\u0142ania obraz Boga, kt\u00f3ry przyjmuje szczery dialog, a nie jedynie biern\u0105 zgod\u0119. A jednak nawet nieust\u0119pliwe wstawiennictwo patriarchy, kt\u00f3ry sprowadzi\u0142 liczb\u0119 sprawiedliwych z pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu do dziesi\u0119ciu, nie zdo\u0142a\u0142o ocali\u0107 Sodomy. W mie\u015bcie nie znalaz\u0142o si\u0119 nawet kilku sprawiedliwych.<\/p>\n Ta staro\u017cytna zasada nie by\u0142a jednak ostatecznym s\u0142owem. By\u0142a cieniem zapowiadaj\u0105cym doskonalsze wstawiennictwo. Tam, gdzie Abraham zatrzyma\u0142 si\u0119 na dziesi\u0119ciu, Mesjasz schodzi do jednego. Na krzy\u017cu ten Jedyny Sprawiedliwy wzi\u0105\u0142 na siebie s\u0105d, kt\u00f3rego obawia\u0142 si\u0119 Abraham, odpowiadaj\u0105c raz na zawsze na pytanie: \u201eCzy\u017c S\u0119dzia ca\u0142ej ziemi nie post\u0105pi sprawiedliwie?\u201d. Odpowiedzia\u0142, stawiaj\u0105c Niewinnego w miejsce winnych.<\/p>\n Nie jeste\u015bmy powo\u0142ani do budowania samowystarczalnych strategii, lecz do \u015bwi\u0119tej bezbronno\u015bci, do zaufania Temu, kt\u00f3ry wystarcza, w sprawach, nad kt\u00f3rymi nie mamy kontroli. T\u0105 drog\u0105 szed\u0142 Abraham. T\u0119 drog\u0119 w pe\u0142ni objawi\u0142 Jezus. I t\u0105 drog\u0105 jeste\u015bmy wezwani pod\u0105\u017ca\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W powszechnym wyobra\u017ceniu Abraham jawi si\u0119 jako wzorcowy cz\u0142owiek wiary, patriarcha, kt\u00f3ry na Bo\u017c\u0105 obietnic\u0119 opu\u015bci\u0142 swoj\u0105 ojczyzn\u0119 i kt\u00f3ry w ostatecznej pr\u00f3bie pos\u0142usze\u0144stwa by\u0142 got\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0107 w ofierze w\u0142asnego syna. A jednak w Ksi\u0119dze Rodzaju, jeszcze przed dramatem na g\u00f3rze Moria, odnajdujemy inny, r\u00f3wnie g\u0142\u0119boki obraz: Abrahama, kt\u00f3ry wchodzi w sp\u00f3r z Bogiem. W […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":16604,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[315],"tags":[],"class_list":{"0":"post-16715","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-torah"},"yoast_head":"\nSi\u0142a dziesi\u0119ciu<\/h3>\n
Sprawiedliwa Reszta \u2014 Jedyny<\/h3>\n
Zako\u0144czenie<\/h3>\n